Analisis Politik & Ekonomi: Sabah Dalam Belanjawan 2026 — Antara Isyarat Rejuvenasi Nasional dan Keadilan Wilayah

Oleh Mohd Khairy Abdullah @ DG Henry
SOOK (Sabah, Malaysia), 11 Oktober 2025 — Belanjawan 2026 yang dibentangkan oleh Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim pada Jumaat menandakan anjakan paradigma dalam dasar fiskal Malaysia — bukan lagi laporan perbelanjaan tahunan, tetapi dokumen strategi nasional yang membuka lembaran pertama kepada Rancangan Malaysia Ke-13 (RMK13).

Dalam kerangka besar rejuvenasi nasional MADANI, Sabah muncul sebagai antara negeri paling signifikan dari segi implikasi politik dan ekonomi, menandakan perubahan struktur terhadap bagaimana keadilan wilayah diterjemahkan dalam dasar pembangunan negara.

Dengan peruntukan pembangunan RM6.9 bilion, tertinggi dalam sejarah negeri itu, Belanjawan 2026 memperlihatkan niat jelas Kerajaan Persekutuan untuk menutup jurang pembangunan antara Sabah dan Semenanjung — ketidakseimbangan yang berlarutan sejak penyatuan Malaysia pada 1963.

Bersama Sarawak yang menerima RM6 bilion, angka ini bukan sekadar simbol keadilan fiskal, tetapi langkah strategik memperkukuh kestabilan politik blok Borneo, yang kini menjadi nadi kelangsungan Kerajaan Perpaduan.

Dari perspektif politik, Sabah kini menjadi medan ujian utama bagi naratif pembaharuan nasional Anwar Ibrahim. Tema Belanjawan Rakyat menemukan gema mendalam di negeri yang selama ini berdepan defisit infrastruktur asas — air bersih, jalan raya, kesihatan dan pendidikan.

Projek-projek mega seperti Pan Borneo Highway, Sarawak–Sabah Link Road (SSLR) dan Lebuhraya Trans Borneo (LTB) yang diteruskan di bawah belanjawan baharu menandakan bahawa agenda penyatuan wilayah bukan lagi retorik politik, tetapi dasar ekonomi nasional berpaksikan keadilan regional.

Namun, lebih penting daripada angka ialah keupayaan pelaksanaan di lapangan. Sabah telah lama menjadi simbol paradoks pembangunan Malaysia — negeri kaya sumber, tetapi miskin capaian. Oleh itu, kejayaan pelaksanaan projek air bernilai RM1 bilion,

pembinaan semula IPG Kampus Gaya, serta projek tebatan banjir di Penampang akan menjadi penentu kepada sejauh mana tatakelola pelaksanaan di peringkat negeri benar-benar mencerminkan keikhlasan kerajaan pusat.

Belanjawan 2026 turut membawa dimensi politik yang mendalam melalui pengukuhan semula hak Sabah dan Sarawak di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).

Peningkatan kadar Pemberian Khas kepada RM600 juta bukan sekadar angka fiskal — ia merupakan pengiktirafan terhadap tuntutan autonomi fiskal negeri yang telah lama menjadi isu sensitif antara kerajaan negeri dan pusat.

Dengan pemimpin Sabah kini memainkan peranan penting dalam blok kerajaan persekutuan, pengiktirafan ini memberi ruang baharu untuk mentakrifkan semula hubungan Persekutuan–Negeri bukan dalam kerangka subordinasi, tetapi sebagai perkongsian strategik dalam ekonomi nasional.

Dari perspektif ekonomi, Belanjawan ini memperlihatkan peralihan struktur Sabah ke arah model ekonomi yang lebih lestari dan berdaya tahan.

Tumpuan kepada projek Southern Link bernilai RM765 juta bagi menjamin kestabilan bekalan elektrik di Pantai Timur Sabah merupakan pelaburan tenaga strategik sejajar dengan agenda peralihan tenaga nasional.

Selain itu, peruntukan RM300 juta bagi pertanian, akuakultur dan pengurusan air, serta pembiayaan melalui Agrobank dan TEKUN, menggambarkan pendekatan dua hala kerajaan — memperkukuh asas keselamatan makanan sambil memperkasa ekonomi desa.

Apabila digabungkan dengan pelaburan digital seperti kabel dasar laut SALAM bernilai RM2 bilion dan peluasan projek JENDELA 2, Sabah berpotensi beralih daripada wilayah pengeluaran sumber kepada pemain utama dalam ekonomi digital dan tenaga bersih serantau.

Dalam konteks serantau, Sabah kini berada pada kedudukan strategik untuk muncul sebagai nod ekonomi biru dan hijau Asia Tenggara Timur — kawasan tumpuan baharu bagi pelabur Jepun, Korea dan Eropah yang mencari laluan hijau alternatif dari Borneo ke Pasifik.

Dari sudut politik nasional, peruntukan besar kepada Sabah dalam Belanjawan 2026 juga dilihat sebagai langkah pengukuhan kedudukan Kerajaan Perpaduan di blok Borneo menjelang PRN-17.

Sabah bukan sekadar pentas persaingan antara parti tempatan dan pusat, tetapi barometer penerimaan falsafah ekonomi MADANI di peringkat akar umbi.

Kejayaan pelaksanaan belanjawan ini akan menentukan sejauh mana agenda reformasi ekonomi mampu diterjemah kepada legitimasi politik sebenar — di kampung, pekan dan daerah luar bandar.

Sekiranya pelaksanaan projek dan pengagihan bantuan menepati janji keadilan wilayah, Sabah berpotensi muncul sebagai simbol kejayaan reformasi nasional.

Namun, sekiranya birokrasi dan politik dalaman menghambat pelaksanaan, ia boleh mencetuskan reaksi balas politik yang menggugat kestabilan blok kerajaan pusat di Borneo.

Secara keseluruhannya, Belanjawan 2026 adalah belanjawan politik–ekonomi berasaskan keyakinan dan keadilan wilayah. Ia memperlihatkan keseimbangan antara disiplin fiskal dan kebajikan rakyat, serta mengembalikan Sabah ke pusat peta pembangunan nasional — bukan lagi di pinggiran.

Jika RMK13 dilaksanakan berasaskan prinsip ketelusan dan pengagihan mengikut keperluan, Sabah bukan sahaja menjadi penerima manfaat utama, tetapi pemangkin kepada naratif kebangkitan Malaysia baharu — sebuah negara yang lebih adil, berdaya tahan, dan berwawasan Borneo.