ANALISIS KHAS
Oleh Mohd Khairy Abdullah
Pensiangan, Sabah
Politik Sabah sedang memasuki fasa yang berbeza daripada dekad-dekad sebelumnya. Jika suatu ketika dahulu persaingan politik negeri banyak dipengaruhi oleh parti-parti nasional, beberapa tahun kebelakangan ini memperlihatkan peningkatan peranan parti tempatan dalam membentuk hala tuju pentadbiran negeri. Kemasukan Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu (UPKO) ke dalam Gabungan Rakyat Sabah (GRS) merupakan satu lagi perkembangan yang mencerminkan perubahan tersebut.
Perkembangan ini wajar dilihat bukan sekadar melalui pertambahan sebuah parti dalam gabungan pemerintah, tetapi dalam konteks yang lebih luas: bagaimana penyusunan semula politik Sabah mempengaruhi proses membuat dasar, hubungan negeri–Persekutuan dan keyakinan terhadap kestabilan pentadbiran.
Di banyak sistem persekutuan, parti wilayah sering memainkan peranan penting sebagai penghubung antara keperluan tempatan dan dasar nasional. Sabah tidak terkecuali. Isu seperti pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), autonomi pentadbiran, pembangunan luar bandar dan pengurusan hasil negeri telah lama menjadi teras perdebatan politik negeri.
Dalam konteks inilah penyertaan UPKO ke dalam GRS memperoleh makna yang lebih besar.
Konsep Sabah First telah lama menjadi sebahagian daripada wacana politik Sabah. Namun dalam pentadbiran awam, sesuatu slogan hanya mempunyai nilai apabila diterjemahkan kepada dasar yang boleh dilaksanakan dan dinilai.
Penyertaan dalam kerajaan memberi ruang kepada sesebuah parti untuk mengambil bahagian dalam proses merangka dasar, menyediakan belanjawan, menentukan keutamaan pembangunan dan menilai pelaksanaan program kerajaan. Dari sudut institusi, perbezaan utama antara berada dalam kerajaan dan di luar kerajaan ialah akses kepada proses membuat keputusan.
Pada masa yang sama, penyertaan dalam kerajaan juga membawa tanggungjawab yang lebih besar. Parti yang terlibat dalam pentadbiran akan dinilai bukan sahaja melalui kenyataan politik, tetapi melalui keberkesanan dasar, pencapaian pentadbiran dan hasil yang dapat dirasai oleh masyarakat.
Perbahasan mengenai MA63 sering dilihat sebagai isu perundangan atau perlembagaan. Namun dari perspektif dasar awam, implikasinya lebih luas. Perbincangan mengenai bidang kuasa, pembahagian tanggungjawab, pengurusan sumber dan hubungan fiskal antara negeri dengan Persekutuan memberi kesan langsung kepada keupayaan kerajaan negeri merancang pembangunan.
Dalam kerangka ini, penyertaan lebih banyak parti tempatan dalam gabungan pemerintah boleh memperkukuhkan penyelarasan pendirian Sabah dalam rundingan dengan Kerajaan Persekutuan. Walau bagaimanapun, keberkesanan rundingan tetap bergantung kepada kesepakatan politik, kapasiti institusi dan komitmen kedua-dua pihak untuk melaksanakan persetujuan yang dicapai.
Salah satu persoalan penting ialah sama ada penyusunan semula politik ini akan membawa kepada tadbir urus yang lebih baik.
Dari sudut teori pentadbiran, kerajaan yang mempunyai kestabilan politik lazimnya mempunyai lebih banyak ruang untuk melaksanakan dasar jangka panjang. Namun kestabilan sahaja tidak menjamin keberkesanan. Pelaksanaan dasar masih bergantung kepada keupayaan institusi, ketelusan, akauntabiliti dan pengurusan kewangan yang baik.
Oleh itu, kejayaan mana-mana gabungan politik akhirnya akan diukur melalui prestasi pentadbiran, bukannya hanya melalui kekuatan politik.
Pelabur lazimnya menilai kestabilan politik sebagai salah satu faktor dalam membuat keputusan. Mereka juga memberi perhatian kepada konsistensi dasar, kepastian peraturan dan kecekapan pentadbiran.
Bagi Sabah, sektor seperti pelancongan, pertanian bernilai tinggi, tenaga boleh baharu, ekonomi digital dan industri berasaskan sumber memerlukan dasar yang konsisten dalam jangka panjang. Sekiranya penyusunan politik dapat menyokong kesinambungan dasar, ia berpotensi meningkatkan keyakinan terhadap persekitaran pelaburan negeri.
Namun faktor ekonomi tidak bergantung kepada politik semata-mata. Infrastruktur, modal insan, produktiviti dan keadaan ekonomi global turut memainkan peranan penting.
Setiap penyertaan dalam gabungan juga membawa cabaran. Sesebuah parti perlu mengekalkan identitinya sambil membina konsensus dengan rakan gabungan. Perbezaan keutamaan dasar, pembahagian tanggungjawab dan keperluan mencapai persetujuan boleh mempengaruhi kadar pelaksanaan sesuatu agenda.
Di samping itu, pengundi semakin cenderung menilai prestasi melalui hasil yang boleh diukur. Peningkatan peluang pekerjaan, pembangunan infrastruktur, akses kepada pendidikan dan kesihatan, serta pertumbuhan ekonomi yang inklusif menjadi penanda aras yang lebih penting berbanding retorik politik.
Kemasukan UPKO ke dalam GRS merupakan satu perkembangan yang signifikan dalam evolusi politik Sabah kerana ia mencerminkan kecenderungan ke arah pengukuhan kerjasama antara parti-parti tempatan dalam pentadbiran negeri.
Namun kepentingan perkembangan ini tidak terletak semata-mata pada perubahan struktur gabungan. Nilai sebenar akan ditentukan oleh sejauh mana kerjasama tersebut mampu diterjemahkan kepada dasar yang berkesan, pentadbiran yang telus dan pembangunan yang memberi manfaat kepada rakyat.
Bagi pemerhati antarabangsa, perkembangan ini turut menggambarkan bagaimana sebuah sistem persekutuan menyesuaikan diri dengan tuntutan wilayah yang semakin menekankan autonomi, penyertaan dalam proses membuat keputusan dan tadbir urus yang lebih responsif terhadap keperluan tempatan. Dalam konteks itu, politik Sabah menawarkan satu kajian kes yang menarik mengenai hubungan antara federalisme, pembangunan dan transformasi institusi di Malaysia.
